پیوند استخوان قبل از ایمپلنت؛ چه کسانی به آن نیاز دارند؟

پیوند استخوان دندان چیست و چه نقشی در ایمپلنت دارد؟

پیوند استخوان دندان روشی برای بازسازی یا تقویت استخوان فک در ناحیه‌ای است که حجم یا تراکم استخوان برای نگه‌داشتن پایه ایمپلنت کافی نمی‌باشد. ایمپلنت دندان مانند یک ریشه مصنوعی داخل استخوان فک قرار می‌گیرد؛ بنابراین برای اینکه ثبات خوبی داشته باشد، باید اطراف آن استخوان کافی موجود باشد. اگر استخوان در اثر کشیدن دندان، عفونت، بیماری لثه یا گذشت زمان تحلیل رفته باشد، دندانپزشک ممکن است پیش از کاشت ایمپلنت، پیوند استخوان را پیشنهاد کند.

در این روش، از مواد پیوندی مخصوص برای پر کردن یا تقویت ناحیه کم‌استخوان استفاده می‌شود تا بدن به‌مرور آن ناحیه را ترمیم و بازسازی کند. به این فرایند گاهی استخوان‌سازی برای ایمپلنت هم گفته می‌شود. هدف از پیوند استخوان این است که پایه ایمپلنت در بستری محکم‌تر و ایمن‌تر قرار بگیرد و شانس موفقیت درمان افزایش پیدا کند. البته نیاز به پیوند استخوان برای همه افراد وجود ندارد و تشخیص آن فقط بعد از معاینه و بررسی عکس‌های رادیولوژی امکان‌پذیر است!

روش‌های استخوان‌سازی برای ایمپلنت دندان

استخوان‌سازی برای ایمپلنت بسته به میزان کمبود استخوان و محل درمان، به روش‌های مختلفی انجام خواهد شد. در ادامه، با رایج‌ترین روش‌های پیوند استخوان برای ایمپلنت آشنا می‌شویم:

پیوند استخوان موضعی

پیوند استخوان موضعی زمانی انجام می‌شود که کمبود استخوان محدود به یک ناحیه خاص باشد. در این روش، ماده پیوندی در همان بخش از فک که استخوان کافی ندارد قرار داده می‌شود تا حجم استخوان برای کاشت ایمپلنت افزایش پیدا کند. این روش معمولاً برای تحلیل‌های خفیف تا متوسط کاربرد دارد و می‌تواند قبل از ایمپلنت یا در برخی شرایط همزمان با آن انجام شود.

حفظ استخوان بعد از کشیدن دندان

بعد از کشیدن دندان، استخوان اطراف ریشه به‌مرور ممکن است تحلیل برود. برای جلوگیری از این اتفاق، گاهی دندانپزشک بلافاصله بعد از کشیدن دندان، حفره خالی را با ماده پیوندی پر می‌کند. این کار به حفظ حجم استخوان کمک می‌کند و در آینده شرایط مناسب‌تری برای کاشت ایمپلنت فراهم می‌سازد.

پیوند استخوان همزمان با ایمپلنت

در بعضی مراجعه کنندگان، کمبود استخوان شدید نیست و پایه ایمپلنت همچنان می‌تواند ثبات اولیه مناسبی داشته باشد. در این شرایط، دندانپزشک ممکن است همزمان با قرار دادن ایمپلنت، مقدار مشخصی ماده پیوندی نیز در اطراف آن قرار دهد. این روش باعث می‌شود بیمار به جراحی جداگانه نیاز نداشته باشد، اما فقط برای مواردی مناسب است که استخوان فک توان کافی برای نگه‌داشتن پایه ایمپلنت را داشته باشد.

سینوس لیفت در فک بالا

در ناحیه دندان‌های آسیای فک بالا، گاهی به‌دلیل نزدیک بودن سینوس یا تحلیل استخوان، فضای کافی برای قرار دادن ایمپلنت وجود ندارد. برای موراد این چنینی، ممکن است از روش سینوس لیفت استفاده شود. در این روش، کف سینوس به‌آرامی بالاتر برده می‌شود و فضای ایجادشده با ماده پیوندی پر می‌شود تا ارتفاع استخوان برای کاشت ایمپلنت افزایش پیدا کند.

نحوه پیوند استخوان قبل از ایمپلنت دندان

برای انجام پیوند استخوان ایمپلنت، ابتدا دندانپزشک وضعیت استخوان فک را با معاینه و تصویربرداری بررسی می‌کند. در بسیاری از موارد، عکس رادیولوژی یا CBCT کمک می‌کند مشخص شود استخوان از نظر ارتفاع، عرض و تراکم تا چه اندازه برای کاشت ایمپلنت مناسب است. اگر مشخص شود ناحیه موردنظر استخوان کافی ندارد، دندانپزشک بر اساس شدت تحلیل استخوان، محل دندان از دست‌رفته و شرایط لثه، نوع و زمان انجام پیوند استخوان را تعیین می‌کند.

در مرحله جراحی، ناحیه موردنظر با بی‌حسی آماده می‌شود و ماده پیوندی در بخشی از استخوان فک که دچار کمبود شده قرار می‌گیرد. این ماده می‌تواند به‌مرور با استخوان طبیعی بدن یکپارچه شود و به بازسازی حجم استخوان کمک کند. در بعضی موارد، برای محافظت از محل پیوند، از غشای مخصوص استفاده میگردد و سپس لثه بخیه زده می‌شود تا ناحیه فرصت کافی برای ترمیم را داشته باشد.

پیوند استخوان قبل از ایمپلنت معمولاً زمانی انجام می‌شود که کمبود استخوان قابل‌توجه باشد و لازم باشد ابتدا فک بازسازی شود. اما اگر تحلیل استخوان خفیف باشد، ممکن است دندانپزشک بتواند پیوند استخوان را همزمان با قرار دادن پایه ایمپلنت انجام دهد. انتخاب بین این دو روش به وضعیت استخوان، سلامت لثه، محل کاشت و نظر تخصصی دندانپزشک بستگی دارد.

انتخاب زمان مناسب برای پیوند استخوان و ایمپلنت

زمان انجام پیوند استخوان، یعنی قبل از ایمپلنت یا همزمان با آن، به شرایط استخوان فک و میزان تحلیل آن بستگی دارد. اگر استخوان ناحیه موردنظر فقط کمی کاهش پیدا کرده باشد و امکان ایجاد ثبات اولیه برای پایه ایمپلنت وجود داشته باشد، دندانپزشک ممکن است هر دو درمان را در یک جلسه انجام دهد. این روش می‌تواند مدت درمان را کوتاه‌تر کند و تعداد جراحی‌ها را کاهش دهد. اما فقط زمانی قابل انجام است که استخوان باقی‌مانده کیفیت و حجم قابل قبولی داشته باشد.

در مقابل، اگر کمبود استخوان شدیدتر باشد یا ناحیه نیاز به بازسازی بیشتری داشته باشد، معمولاً ابتدا پیوند استخوان انجام می‌شود و پس از طی شدن دوره ترمیم، ایمپلنت قرار می‌گیرد. این فاصله زمانی به استخوان فرصت می‌دهد تا بازسازی شود و بستر مناسب‌تری برای کاشت ایمپلنت ایجاد شود. به همین دلیل، نمی‌توان گفت یکی از این دو روش همیشه بهتر از دیگری است. انتخاب بهترین زمان برای پیوند استخوان و ایمپلنت فقط بعد از معاینه، بررسی عکس‌های رادیولوژی و تشخیص دندانپزشک مشخص خواهد شد.

چه مدت بعد از پیوند استخوان می‌توان ایمپلنت گذاشت؟

در بیشتر موارد، بین ۳ تا ۶ ماه بعد از پیوند استخوان می‌توان برای کاشت ایمپلنت اقدام کرد. اگر پیوند استخوان کوچک‌تر باشد، مثل مواردی که فقط برای حفظ حفره بعد از کشیدن دندان انجام می‌شود، این زمان ممکن است تا نهایتا ۴ ماه برسد. اما در پیوندهای وسیع‌تر، مثل سینوس لیفت یا بازسازی‌های گسترده‌تر فک، گاهی باید ۶ تا ۱۲ ماه صبر کرد تا استخوان به اندازه کافی ترمیم و سفت شود.

البته این بازه زمانی فقط یک عدد تقریبی است و زمان دقیق به وسعت پیوند، محل درمان، کیفیت استخوان و شرایط عمومی بدن بستگی دارد. هدف پیوند، این است که قبل از قرار دادن ایمپلنت، استخوان تازه شکل‌گرفته به استحکام کافی برسد تا بتواند پایه ایمپلنت را به‌خوبی نگه دارد.